6/18/2015 YANICK THIROUARD Sa tạng chậu: Bác sĩ vấn đề thực hành hàng ngày Trưởng khoa Phụ Sản Bệnh viện La Rochelle Aunis - Pháp Dr yannick THIROUARD Yannick.Thirouard@ch-larochelle.fr Groupe hospitalier La rochelle Ré aunis 1 2 Mở đầu Triệu chứng • Tỉ lệ sa tạng chậu: • 100% bệnh nhân nữ than phiền rằng họ có khối phồng trong âm đạo. – 2.9 đến 11.4% tùy theo nghiên cứu và tiêu chuẩn nhận • Cảm giác nặng vùng chậu, giao hợp đau... – Tỉ lệ cộng dồn của phẫu thuật là 11% sau 70 tuổi F haab progrès en urologie 2009 • Triệu chứng sa tạng chậu ít khi đơn độc: • Đây là vấn đề sức khỏe cộng đồng – Triệu chứng rối loạn chức năng tiểu: • Tiểu không kiểm soát khi gắng sức 50% – Dân số già • Tiểu gấp 50% – Cải thiện chất lượng cuộc sống không khuyết tật • Tiểu khó, tiểu đêm • Đây là bệnh lý chức năng: – Triệu chứng hậu môn- trực tràng : • Són phân – Cần phải điều trị triệu chứng • Tiêu khó – Quan trọng là phải đánh giá bệnh tốt để đáp ứng được các • Táo bón yêu cầu của bệnh nhân Bradley et al. J womens health 2005 3 4 1
6/18/2015 BẢNG PHÂN LOẠI GIẢI PHẪU QUỐC TẾ Phân loại POP-Q (pelvic organ prolapse quantification) • Sử dụng bảng phân loại POP-Q : – Thực hiện kèm nghiệm pháp VALSALVA - Aa: vùng ranh giới niệu đạo - – Đo khoảng cách các điểm mốc đến mép màng trinh bàng quang - Ba: điểm xa nhất của thành – Phân thành 4 độ: trước âm đạo • Độ 0: không sa - C: cổ tử cung • Độ 4: sa hoàn toàn - D: cùng đồ sau - Ap: phần thấp của thành sau • Bảng phân loại này cho phép đánh giá tốt tình trạng - Bp: điểm xa nhất của thành của bệnh nhân sau - Gh: Khe niệu dục • Đánh giá chất lượng cuộc sống: - Pb: Thể hội âm – Câu hỏi chuyên biệt đánh giá về mặt chức năng sa tạng - Tvl: tổng chiều dài âm đạo chậu: • PFDI 20 khai thác triệu chứng sa tạng chậu • PFIQ 7 khai thác sự ảnh hưởng đến đời sống xã hội 5 6 Đánh giá lâm sàng • Đo bằng cm tính từ mép màng trinh Độ IV: sa hoàn toàn Sa tử cung và sa bàng quang khi có lực rặn mạnh nhất. 7 8 2
6/18/2015 Các xét nghiệm bổ sung Phòng đo niệu động học • Niệu động học khi: – Có kèm triệu chứng tiểu không kiểm soát khi gắng sức – Có các rối loạn đi tiểu khác – Có chỉ định phẫu thuật –Thực hiện gần như thường quy •Xét nghiệm phụ khoa: – Phết tế bào âm đạo –Siêu âm vùng chậu •Xét nghiệm hậu môn trực tràng: –Đo áp lực hậu môn trực tràng –Défécographie –Thực hiện thường quy khi bệnh nhân có táo bón • Chụp cộng hưởng từ động Máy đo áp lực bàng quang và áp 9 Niệu dòng đồ lực niệu đạo cắt dọc 10 Điều trị nào cho BN nào? (1) Điều trị (2) • Bệnh nhân được khám và được chỉ định phẫu thuật có 3 hoặc 4 • Điều trị nội khoa điều sau đây: • Điều trị phẫu thuật: điều trị sa đỉnh - Ngả bụng: Cố định sàn chậu vào mỏm nhô – Điều trị các rối loạn đi tiểu - Ngả âm đạo : – Điều trị các rối loạn đi tiêu • Thu hẹp âm đạo – Cải thiện hình ảnh bản thân • Phẫu thuật tự thân có hoặc không geste associé – Mong muốn trở lại hoạt động bình thường ( thể thao..) • Có sử dụng mảnh ghép – Không có kết quả tốt về mặt giải phẫu • 2/3 các trường hợp sa tạng chậu được phẫu thuật ngả âm đạo và 70% Hullfish et al. Am J obstet gynecol 2002 có sử dụng mảnh ghép • 8% bệnh nhân được phẫu thuật trước 80 tuổi • Thăm khám lâm sàng, các xét nghiệm bổ sung, các câu hỏi về • Những bệnh nhân nào thích hợp được phẫu thuật? chất lượng cuộc sống cho phép đánh giá tổng thể tình trạng và – Các nghiên cứu không giới hạn độ tuổi yêu cầu của bệnh nhân. – Cần đánh giá tỉ lệ mắc bệnh? – Lựa chọn kỹ thuật nào? • Cho phép đáp ứng được tốt hơn các mong đợi của bệnh nhân. • Đây là một bệnh lý chức năng 11 12 3
6/18/2015 Vòng pessary : Pessary Đề nghị sử dụng thường quy… Chỉ định trong trường hợp nào? • Cần đặt thử • Hướng dẫn sử dụng • Bất cứ dạng sa tạng chậu nào: có hiệu quả tốt với các triệu chứng sa • Cho bênh nhân xem các dạng vòng và có thể thử các kích thành trước, mức độ trung bình thước khác nhau. • Bất cứ giai đoạn nào: mặc dù có thể thất bại khi sa tạng chậu hoàn toàn • Bất cứ độ tuổi nào: không dành riêng cho phụ nữ lớn tuổi không thể phẫu thuật. • Tôn trọng sự từ chối của bệnh nhân nhưng cần lưu ý đến lợi ích của thử nghiệm sử dụng pessary trước phẫu thuật: – Trong trường hợp đau – Trong trường hợp rối loạn tiểu (tiểu khó, IU): – Bệnh nhân còn do dự – Yếu tố tiên đoán cần phẫu thuật: thử nghiệm pessary và tiểu khó: độ nhạy 87%, độ đặc hiệu 80%, VPP 94%(*) 13 dạng vòng Donut dạng khối 14 Int urogynecol j 2004 Cố định sàn chậu vào mỏm nhô (1) • Cố định sàn chậu vào mỏm nhô ngày nay là tiêu chuẩn vàng điều trị sa tử cung : – Đặc biệt trong các trường hợp sa bàng quang và sa tử cung – Có hiệu quả tốt. (74 đến 100 % trường hợp thành công) – Ít biến chứng (nhưng đối khi có biến chứng nặng) – Ít co rút – Mảnh ghép tổng hợp đặt trong ổ bụng (ít nguy cơ nhiễm trùng) HAS 2011 • Phương pháp cổ điển là mở bụng, nội soi cho các kết quả tương đương và là kỹ thuật được lựa chọn ngày nay NGẢ ÂM ĐẠO • Cố định sàn chậu vào mỏm nhô qua nội soi là kỹ thuật dễ tiếp cận và có Cây đẩy tử cung và giá thành đang giảm, thời gian thực hiện nhanh valve malléable • Còn phụ thuộc vào mảnh ghép 15 16 4
6/18/2015 CỐ ĐỊNH SÀN CHẬU VÀO MỎM NHÔ(2) CỐ ĐỊNH SÀN CHẬU VÀO MỎM NHÔ (3) • Đặt vào 2 mảnh ghép thành trước và thành sau, cố • Việc đặt mảnh ghép thành sau còn nhiều tranh cãi là ngày nay vẫn chưa có câu trả lời: định. – 7% sa trực tràng mới • Phía trước cố định vào âm đạo và eo tử cung – 33% trường hợp thất bại điều trị sa trực tràng ngã âm đạo • Phía sau vào cơ nâng hậu môn – Lợi ích của điều trị: có thể làm giảm mức độ sa tạng chậu • Tại mỏm nhô : cố định duy nhất mảnh ghép vào phía • Khuyến cáo : trước. – Mảnh ghép thành sau tăng cường cho vách âm đạo trực tràng. • Thời gian phẫu thuật tùy thuộc vào kinh nghiệm và – Mảnh ghép thành sau cần đủ rộng nguy cơ xảy ra các biến chứng – Cần cố định vào cơ nâng hậu môn và vòm âm đạo (apex) – Không căng ( hoặc không cố định vào mỏm nhô ) 17 18 CỐ ĐỊNH SÀN CHẬU VÀO MỎM NHÔ(4) PHẪU THUẬT NGẢ ÂM ĐẠO(1) • Áp dụng cho BN nào ? – – Tất cả BN không giới hạn độ tuổi Nhất là các BN trẻ tuổi còn đang hoạt động tình dục • Đóng âm đạo (colpocleisis) : – Hoạt động thể lực – Được đề nghị với BN lớn tuổi, không thể thực hiện – Tôn trọng các chống chỉ định : các phẫu thuật bảo tồn • Bệnh béo phì • Nhiều vết mổ ở bụng – Phương pháp Rouhier với cắt TC – Điều trị tiểu không kiểm soát khi gắng sức – Phương pháp Lefort không cắt TC – Các câu hỏi không được trả lời thỏa đáng và những thất bại của phẫu thuật – Có khả năng thực hiện được dưới vô cảm tại chỗ. ngã âm đạo có mảnh ghép đưa ra những nhận định không tốt đối với phương pháp này – Tỉ lệ hài lòng của BN 94% – Những khó khăn phải được giải thích với người bệnh JF hermieux- progrès en urologie 2012 – Các kỹ thuật được bổ sung tùy vào chiến lược điều trị 19 20 5
6/18/2015 Phẫu thuật ngả âm đạo (2) Điều trị vòm âm đạo • Không đặt mảng ghép (hướng tương lai) • Le richter đơn giản hóa – Báo cáo của FDA năm 2011 ghi nhận rằng lợi ích của mảnh ghép ngả âm đạo là không chắc chắn • Sử dụng loại kẹp đặc biệt – Điều trị sa tạng chậu không đặt mảnh ghép cần được huấn luyện thêm : FIXT™ Suturing Device (BARD) • Là chỉ định tốt trong trường hợp sa tạng chậu độ 1 có triệu chứng - Điều trị sa vùng đỉnh: • Richter đơn giản hóa với các dụng cụ kẹp (CAPIO, FIXT) • Có hoặc không cắt tử cung – Điều trị sa thành trước • Khâu gấp nếp dưới bàng quang • Khâu thành trước âm đạo – Điều trị sa thành sau • Khâu cơ và khâu thành sau âm đạo Capio SLIM Suture Capturing 21 Device (Boston Scinetific) 22 Phẫu thuật ngả âm đạo với Đặt mảnh ghép ngả âm đạo (2) mảnh ghép (1) • Cách sử dụng các loại mảnh ghép: • Đặt mảnh ghép dưới bàng quang. – Polypropylène đơn sợi, lỗ lớn • Bảo tồn tử cung – Tôn trọng các nguyên tắc vô khuẩn • Bộ kít hoặc mảnh ghép tự cắt • Tại sao phải sử dụng mảnh ghép: • Ngang qua lỗ bịt hoặc không. – Giảm nguy cơ tái phát về mặt giải phẫu • Cố định vào dây chằng cùng gai (treo vùng – Cải thiện triệu chứng đỉnh+++) – Không làm giảm nguy cơ tái phát phải can thiệp lại • Không đặt mảnh ghép thành sau ngả âm đạo – Tăng nguy cơ can thiệp lại do lộ mảnh ghép ngay lần khám đầu 23 24 6
6/18/2015 Biến chứng của các đường phẫu thuật khác Đặt mảnh ghép ngả âm đạo (3) nhau trong điều trị sa tạng chậu – Đối tượng nào? PF NGẢ ÂM ĐẠO – Những BN có nguy cơ tái phát hoặc sa tạng COELIOSCOPIQUE KHÔNG ĐẶT NGẢ ÂM ĐẠO CÓ ĐẶT MẢNH GHÉP NỘI SOI MẢNH GHÉP chậu tái phát. 1-3 % 1-5% 2 – 4% – Yếu tố nguy cơ tái phát: Tổn thương bàng quang và • Nguy cơ sa bàng quang tái phát trực tràng • Những yếu tố khác: 3% 2- 5 % 6-15% • Gắng sức nhiều, Lộ mảnh ghép (fil de Richter) • Ho mãn tính, • Nhão cơ, sa bàng quang độ 3 - 4 trong một vài nghiên cứu Tiểu khó 5-16% 10-20% 12-36% 25 Tái phát 3-5% 15_30% 5-15% 26 Thực hành phẫu thuật nào cho bệnh nhân nào? • Cần thiết có nghiên cứu (đối với mỗi kỹ thuật mới) Kết luận • Thông tin cho BN nguy cơ tái phát và lộ mảnh ghép • Có nhiều cách điều trị Các khuyến cáo : • Cố định sàn chậu vào mỏm nhô • Những BN có thể điều trị: – Đối với BN trẻ – Tất cả – Còn hoạt động tình dục – Điều chắc chắn cần phải làm: – Không mắc bệnh – Đánh giá chức năng sàn chậu (POP-Q và bảng câu hỏi về • Ngả âm đạo: chất lượng cuộc sống) – Đa số phụ nữ trên 50 tuổi – Sa bàng quang nổi bật – Niệu động học – Mảnh ghép – Điều trị són tiểu – Không đặt mảnh ghép đối với BN nhỏ hơn 50 tuổi ( tuổi trung bình trong – Điều trị triệu chứng nghiên cứu 57-70 tuổi) – Lần khám đầu hoặc sa tạng chậu độ 1 – Nắm vững các kỹ thuật điều trị – Có yếu tố nguy cơ tái phát • Chờ đợi kết quả nghiên cứu PROSPERE – Cân nhắc nếu BN có đau vùng chậu và giao hợp đau trước mổ? • Đang chờ đợi kết quả nghiên cứu PROSPERE(PROSthetic PElvic organ prolaps REpair) 27 28 7
6/18/2015 Cas lâm sàng (1) Khám và cận lâm sàng • Bà B 80 tuổi • 3 lần sanh thường (CN 3000g) • Khám: • Không tiền căn bất thường – Sa tử cung và sa bàng quang IV. • Sống một mình, cảm giác có khối phồng trong • Niệu động học: – Cảm giác bàng quang bình thường, âm đạo – Không tăng hoạt, • Sa TC và sa bàng quang độ IV – – Sức chứa bàng quang bình thường Tiểu không kiểm soát khi có gắng sức nhẹ • Sử dụng pessary nhiều tháng – Áp lực đóng bàng quang bình thường phù hợp với tuổi • Điều trị như thế nào? 29 30 Hai tháng sau phẫu thuật Cas lâm sàng 2 • Bà C. 68 tuổi • 2 lần sanh thường (3000g) • Phẫu thuật đặt mảnh ghép ngả âm đạo • Sa bàng quang độ 3 (POP-Q) • Không són tiểu • BMI 32 • Niệu động học bình thường • Không đau • Tiền căn tắc ruột • BN hài lòng • Quyết định đặt mảnh ghép ngả âm đạo (Polypropylène) • Xuất viện ngày 2 • Hậu phẫu 1.5 tháng • Cải thiện các triệu chứng • Khám: hồi phục tốt về mặt giải phẫu, lành sẹo tốt 31 32 8
6/18/2015 Cas lâm sàng 2 Xin chân thành cám ơn • Sau 6 tháng, BN đến khám vì huyết trắng và giao hợp đau • Khám • Lộ mảnh ghép : – Diện tích 10% – Yếu tố nguy cơ : béo phì, hút thuốc lá • Điều trị – Liệu pháp estrogen – Cắt lọc yannick.thirouard@ch-larochelle.fr 33 34 9