vietnam medical journal n02 - JANUARY - 2022 Trong nghiên cứu của chúng tôi mức độ cải TÀI LIỆU THAM KHẢO thiện chất thanh được thể hiện rất rõ nét và 1. Byeon H (2019), The Risk Factors Related to tương tự nghiên cứu của Nguyễn Duy Dương. Voice Disorder in Teachers: A Systematic Review and Meta-Analysis. Int J Environ Res Public Health; 16(19). Các thông số F0 (Hz), thông số Jitter (µs), thông 2. Mathieson Lesley (2001), Voice pathology: số HNR (dB)) ở cả 2 nguyên âm /a/ và /i/ đều có Greene & Mathieson’s The voice & its disorders. sự cải thiện rõ rệt, tương tự như nghiên cứu của London and Philadelphia: Whurr Publishers; 2001. Nguyễn Duy Dương7. Kết quả cải thiện chất 3. Preciado-López J, Pérez-Fernández C, Calzada-Uriondo M, Preciado-Ruiz P. (2008), thanh của chúng tôi cũng tương tự như nghiên Epidemiological study of voice disorders among cứu của Pereira thực hiện trên 90 giáo viên có teaching professionals of La Rioja, Spain. J RLGN kết quả cũng cho thấy các biện pháp vệ Voice;22(4):489-508. 4. Trần Duy Ninh (2001), Đánh giá thực trạng rối sinh giọng nói giúp cải thiện rõ rệt các thông số loạn giọng nói của nữ giáo viên tiểu học ở Thành F0, Jitter và cả hội chứng LPR8. phố Thái Nguyên và hiệu quả một số biện pháp can thiệp: Trường Đại học Y khoa Thái Nguyên, V. KẾT LUẬN Trường Đại học Y khoa Thái nguyên. Nghiên cứu được thực hiện trên 476 nữ GVTH 5. Chang BA, MacNeil SD, Morrison MD, Lee PK (2015), The Reliability of the Reflux Finding Score huyện Gia lâm cho thấy tỷ lệ RLGN ở nữ GVTH Among General Otolaryngologists. J Voice; 29(5):572-577. chiếm tỷ lệ cao (87,82%), 126 GV được can 6. Ford CN (2005), Evaluation and management of thiệp bằng vệ sinh giọng nói, các bài tập luyện laryngopharyngeal reflux. Jama. ;294(12):1534-1540. giọng và kết hợp với điều trị nội khoa các bệnh lý 7. Nguyen Duy Duong, Kenny DT (2009), Effects of muscle tension dysphonia on tone phonation: TMH như viêm mũi xoang, viêm họng, LPR và acoustic and perceptual studies in Vietnamese đem lại hiệu quả cao đối với các GVTH. Với thời female teachers. J Voice. 2009;23(4):446-459. gian theo dõi gần 3 năm cho thấy các biện pháp 8. Pereira ER, Tavares EL, Martins RH (2015), can thiệp hiệu quả rõ rệt trong cải thiện rối loạn Voice Disorders in Teachers: Clinical, Videolaryngoscopical, and Vocal Aspects. J Voice. giọng nói so với trước can thiệp. 2015;29(5):564-571. ĐÁNH GIÁ HIỆU QUẢ CỦA CÁC PHƯƠNG PHÁP GIẢM ĐAU TRÊN NỮ SINH VIÊN BỊ ĐAU BỤNG KINH TẠI MỘT SỐ TRƯỜNG CAO ĐẲNG VÀ ĐẠI HỌC Y TẠI HÀ NỘI Đỗ Tuấn Đạt1, Nguyễn Tài Đức2 TÓM TẮT 46 SUMMARY Mục tiêu: (1) Đánh giá hiệu quả của các phương EVALUATING THE EFFECTIVENESS OF pháp giảm đau trên nữ sinh viên bị đau bụng kinh tại PENETIC METHODS ON FEMALE STUDENTS một số cao đẳng và đại học y tại Hà Nội. Phương pháp nghiên cứu: Mô tả cắt ngang trên 922 đối WITH DYSMENORRHEA IN MEDICAL tượng nghiên cứu phù hợp tiêu chuẩn lựa chọn và tiêu COLLEGES AND UNIVERSITIES IN HANOI chuẩn loại trừ. Kết quả: Các phương pháp giảm đau Objectives: Evaluate the effectiveness of pain được sử dụng theo tỉ lệ giảm dần lần lượt là: thuốc relief methods on female students with dysmenorrhea giảm đau chống viêm không steroid, thuốc đông y, at some medical colleges and universities in Hanoi. thuốc giảm co, thuốc nội tiết, một số phương pháp Methods: Cross-sectional description on 922 research khác là bấm huyệt, châm cứu, chườm nóng... Thuốc subjects in accordance with selection and exclusion giảm đau sử dụng phổ biến nhất là Paracetamol, với criteria. Results: The pain relief methods used in thời gian sử dụng đa phần là ≤ 3 tháng. Hiệu quả descending rates are: nonsteroidal anti-inflammatory giảm đau sau khi sử dụng các phương pháp là 73,5%. painkillers, oriental medicine, contraceptive drugs, Từ khóa: Đau bụng kinh, sinh viên cao đẳng và endocrine drugs, some other methods are đại học Y. acupressure, acupuncture. The most commonly medicine for pain reliever is Paracetamol, with the 1Trường most used time being ≤ 3 months. The analgesic Đại học Y Hà Nội effect after using the methods is 73.5%. 2Bệnh viện Phụ sản Hà Nội Keywords: Dysmenorrhea, students of medical Chịu trách nhiệm chính: Đỗ Tuấn Đạt colleges and universities. Email: drdodat@yahoo.com Ngày nhận bài: 9.11.2021 I. ĐẶT VẤN ĐỀ Ngày phản biện khoa học: 27.12.2021 Ngày duyệt bài: 10.01.2022 Đau bụng kinh (ĐBK) được định nghĩa là một 190
TẠP CHÍ Y HỌC VIỆT NAM TẬP 510 - THÁNG 1 - SỐ 2 -2022 tình trạng đau đớn như kiểu chuột rút xảy ra Đối tượng nghiên cứu: Là các sinh viên nữ cùng lúc với chu kì kinh nguyệt. Các nghiên cứu hiện đang theo học tại Trường Cao đẳng Y tế Hà cho thấy tỷ lệ đau bụng kinh vào khoảng 16,8% Nội, khoa Y – Đại học Quốc gia Hà Nội và Đại - 81% và tỷ lệ cao nhất là 90% đã được ghi học Y Hà Nội, trong độ tuổi từ 19-24 tuổi, thời nhận [1]. Mức độ đau thay đổi theo từng trường gian nghiên cứu từ tháng 10/2019 đến tháng hợp, có người chỉ bị trướng ở vùng hạ vị vùng 5/2020. dưới rốn, có người đau dữ dội đến mức phải nghỉ Tiêu chuẩn loại trừ: Đối tượng vắng mặt tại ở nhà trong những ngày có kinh. Các triệu chứng thời điểm điều tra (nghỉ học,...), từ chối tham gia điển hình bắt đầu vào tuổi dậy thì và có thể dẫn nghiên cứu, trạng thái tâm thần không ổn định, tới việc phải nghỉ học, cũng như hạn chế về các căng thẳng tâm lý nghiêm trọng, khiếm khuyết hoạt động xã hội, học tập và thể thao. Hơn nữa nghe, nhìn, phát âm. có nguy cơ giữa trầm cảm và lo lắng ở thanh Cỡ mẫu: Cỡ mẫu được tính theo công thức thiếu niên bị đau bụng kinh. Chúng ta phân đau ước lượng một tỷ lệ: bụng kinh làm hai loại, đau bụng kinh nguyên phát và đau bụng kinh thứ phát hay còn phân thành nhóm không rõ nguyên nhân và nhóm có Trong đó: N: số đối tượng nghiên cứu. nguyên nhân thực thể. Đau bụng kinh nguyên phát thường không do các bệnh lý vùng chậu mà = 1,96 (với độ tin cậy 95%) được giải thích là do sự phóng thích prostagladin Δ = 0,025: dự kiến kết quả sai lệch với thực quá mức từ tử cung. Đau bụng kinh thứ phát xảy tế; p = 0,856: 85,6% là tỷ lệ đau bụng kinh theo ra sau nhiều năm hành kinh không đau, nay mới nghiên cứu của Al Mantouq năm 2019 [2]. Như vậy: đau, còn gọi là thống kinh muộn, thống kinh mắc phải, thường do những nguyên nhân thực thể như tử cung đổ sau, chít lỗ cổ tử cung, u xơ tử Trên thực tế chúng tôi đã thu thâp được thông cung ở eo tử cung làm cho máu kinh khó thoát ra, tin của 922 sinh viên nữ cao đẳng và đại học Y. trong đó lạc nội mạc tử cung là nguyên nhân Phương pháp nghiên cứu thường gặp nhất của nhóm này. Cho đến nay, Thiết kế mô tả cắt ngang: Các đối tượng đau bụng kinh thường được áp dụng các điều trị nghiên cứu đồng ý tham gia nghiên cứu sẽ được triệu chứng bằng các thuốc giảm đau hoặc điều trị tham gia các buổi hướng dẫn kiến thức về đau căn nguyên như điều trị nội khoa hoặc phẫu thuật bụng kinh trước khi tiến hành khảo sát. lạc nội mạc tử cung,... Với mong muốn khảo sát Phương pháp thu thập thông tin: Phương mức độ phổ biến và hiệu quả của một số phương pháp điều tra phỏng vấn dựa vào bộ câu hỏi đã pháp giảm đau đang được sử dụng trên đối tượng được xây dựng từ trước (phụ lục 1) bị đau bụng kinh, từ đó có thể có các nghiên cứu Xử lý số liệu: Thu thập số liệu và nhập vào nhằm tiếp tục đưa ra các chiến lược can thiệp phần mềm SPSS 26 và Microsoft Exel 2016, sử giúp cải thiện chất lượng cuộc sống, chúng tôi tiến dụng phương pháp thống kê mô tả để mô tả các hành nghiên cứu này. Để tránh những hiểu nhầm biến nghiên cứu, phân tích mối liên quan giữa và sai số trong quá trình trả lời câu hỏi thăm dò, các biến bằng tỷ suất chênh odd ratio (OR). Trị chúng tôi tiến hành trên đối tượng đã có kiến thức số p < 0,05 được coi là có ý nghĩa thống kê. nhất định như sinh viên trường cao đẳng và đại học y. Do đó chúng tôi tiến hành nghiên cứu này III. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU với mục tiêu: Đánh giá hiệu quả của các phương Nghiên cứu được tiến hành trên 922 nữ sinh pháp giảm đau trên nữ sinh viên bị đau bụng kinh viên đại học và cao đẳng Y của ba trường: tại Trường Cao đẳng Y tế Hà Nội, khoa Y – Đại Trường Cao đẳng Y tế Hà Nội, khoa Y – Đại học học Quốc Gia và Đại học Y Hà Nội từ tháng Quốc Gia Hà Nội và Đại học Y Hà Nội trong thời 10/2019 đến tháng 5/2020. gian từ tháng 10/2019 đến tháng 5/2020 theo mẫu phiếu khảo sát (phụ lục I), chúng tôi thu II. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP NGHIÊN CỨU được kết quả như sau: Bảng 4. Tỉ lệ đau trong ngày hành kinh và mức độ đau Đặc điểm Chỉ số Số lượng (n) Tỷ lệ (%) Tỉ lệ đau trong ngày hành kinh và mức độ đau Có 793 86,0 Đau trong ngày Không 129 14,0 hành kinh Tổng số 922 100 191
vietnam medical journal n02 - JANUARY - 2022 Thang điểm Triệu chứng Số lượng đau VAS (± SD) Đau bụng 724 4,38 ± 1,73 Đau lưng / vùng chậu 339 3,84 ± 1,58 Triệu chứng và mức Đau khi đi tiểu 16 2,56 ± 1,26 độ đau Đau khi đi đại tiện 29 2,93 ± 1,31 Đau đầu 56 2,79 ± 1,53 Khác 19 3,68 ± 1,71 Trung bình 4,17 ± 1,58 Tỉ lệ nghỉ học vì đau trong chu kì kinh Có 154 16,7 Nghỉ học Không 768 83,3 Tổng số 922 100 Nghỉ nửa ngày hoặc đi muộn 100 64,9 hoặc phải về sớm Thời gian Nghỉ 1 ngày 49 31,8 nghỉ học Nghỉ 2 ngày 4 2,6 Nghỉ ≥ 3 ngày 1 0,7 Nhận xét: Triệu chứng phổ biến nhất là đau bụng (724/922), có một tỷ lệ không nhỏ đối tượng nghiên cứu phải nghỉ học (16,7%) với thời gian nghỉ học ngắn. Bảng 5. Mối liên quan giữa mức độ đau phương pháp giảm đau ở nhóm có sử dụng khá trong chu kỳ và ảnh hưởng đến chất lượng cao (73,5%). cuộc sống Bảng 8. Phương pháp giảm đau được sử Triệu chứng p OR 95% CI dụng Đau trước chu Phương pháp Số lượng Tỷ lệ 0,001 11,318 1,28 – 2,584 sử dụng (n) (%) kỳ kinh Mức độ đau < 0,001 5,054 3,385 - 7,545 NSAID 78 69,0 Nhận xét: Các triệu chứng đau trước chu kỳ Thuốc giảm co 20 17,7 kinh cũng như mức độ đau bụng kinh đều ảnh Thuốc nội tiết 4 3,5 hưởng lên cuộc sống của đối tượng nghiên cứu Thuốc đông y (thảo dược) 23 20,4 (p
TẠP CHÍ Y HỌC VIỆT NAM TẬP 510 - THÁNG 1 - SỐ 2 -2022 bụng kinh có thể giải thích cho cách thức thu 59,4% có mong muốn nghỉ học hoặc về sớm. thập dữ liệu, định nghĩa về đau bụng kinh, địa Nghiên cứu của Unsal cho thấy có ảnh hưởng rõ điểm nghiên cứu, đối tượng nghiên cứu là một rệt của đau bụng kinh tới sức khỏe thể chất, chỉ nhóm đối tượng. Trong nghiên cứu của Al số cảm xúc, trạng thái tâm lý. Nghiên cứu của Mantouq trên các nữ sinh Kuwait, số liệu đau Pembe tại Tazania [7] có 23,6% nghỉ học và bụng kinh được đưa ra là 85,6% dựa trên những 21,3% bỏ lỡ các hoạt động xã hội. người có ĐBK ở mức luôn luôn, thường xuyên, Liên quan tới tư vấn và thăm khám bác sĩ sản thỉnh thoảng. Tuy nhiên nếu xét cả những người phụ khoa, đa phần sinh viên chưa từng thăm hiếm khi ĐBK hay nghĩa là xét tất cả những khám chiếm tỉ lệ lớn, 94,9% sinh viên lựa chọn, người đã từng ĐBK trong nghiên cứu thì tỉ lệ 42 trường hợp đã từng thăm khám ứng và 4 ĐBK là 92% [2]. Bởi vì đau là một triệu chứng trường hợp đã thăm khám và vẫn đang tiếp tục chủ quan, do đó rất khó khăn để so sánh nghiên điều trị. Đa phần những em trong nhóm này đều cứu này với nghiên cứu khác, đồng thời chưa có có triệu chứng từ mức đau vừa trở lên. Tỉ lệ sinh sự đồng thuận về khái niệm đau bụng kinh, tần viên tư vấn và thăm khám bác sĩ chỉ là hơn 5%, suất, cường độ đau. Sự khác biệt giữa công cụ tỉ lệ này thấp hơn rất nhiều nghiên cứu của Al đánh giá, phương pháp thu thập số liệu, phương Mantouq với 26%, nghiên cứu của Abd [6] 18%, pháp phỏng vấn, sử dụng các xét nghiệm như nghiên cứu ở Texas 14% [8], Ai Cập 8,8%. Một siêu âm và phòng thí nghiệm, cỡ mẫu. Môi nghiên cứu chỉ ra rằng có 12% trẻ vị thành niên trường nghiên cứu, độ tuổi của người tham gia và thanh thiếu niên cần phải nghỉ ít nhất một nghiên cứu, và hầu hết các nghiên cứu đều ngày hàng tháng do đau bụng kinh và gần 25% không xác định đau bụng kinh nguyên phát hay sử dụng thuốc giảm đau hàng tháng mà không thứ phát. có sự tư vấn của bác sĩ [9]. Nguyên nhân tỉ lệ Đau là cảm giác chủ quan của mỗi người. không thăm khám cao do khả năng chịu đựng Trong nghiên cứu này, chúng tôi sử dụng thang với mức độ đau của mỗi cá thể, do tâm lý ngại đi điểm VAS với thang điểm 10 với 0 điểm là không khám hoặc thiếu thời gian, sự chủ quan cũng đau và 10 điểm là đau khủng khiếp để đánh giá như việc tự tiếp cận với thuốc giảm đau dễ. Theo mức độ đau. Điểm đau trước hành kinh trung nghiên cứu, số sinh viên đã từng thăm khám bác bình là 2,98 ± 1,44, với điểm thấp nhất là 1 và sĩ là 42 em, tuy nhiên có tới 113 em đã và đang cao nhất là 8, thấp hơn nghiên cứu của Ngô Thị sử dụng thuốc để giảm đau, trong đó NSAID Hiếu Hằng (2019) điểm VAS trung bình là 6,79 ± chiếm gần 70%, như vậy có rất nhiều bạn tự ý 1,07 [5]. Các nghiên cứu có tỉ lệ đau khác nhau, sử dụng thuốc mà không có chỉ định bác sĩ, tuy nhiên đều có điểm đau ở mức trung bình không hiểu rõ cách sử dụng và các tác dụng phụ. chiếm tỉ lệ lớn nhất. Điều này cho thấy đau bụng Điều này đặt ra vấn đề cần phải thực hiện các kinh vẫn là một vấn đề sức khỏe cộng đồng quan chiến lược giáo dục sức khỏe giới tính thường trọng, ảnh hưởng tiêu cực tới công việc, trạng xuyên hơn nữa khi mà tỉ lệ đau bụng kinh vẫn thái tâm lý và xã hội. rất phổ biến trong cộng đồng. Trong nghiên cứu này, khi đánh giá các triệu Đa số sinh viên đều không cần nghỉ học vì chứng đau và mức độ đau bụng kinh, chúng tôi đau trong chu kì kinh, với 768 lựa chọn ứng với nhận thấy có mối liên quan có ý nghĩa thống kê 83,3%. Có 154 sinh viên cần nghỉ học do đau, (với p < 0,05). Kết quả này cũng tương tự với chiếm 16,7%. Trong 154 sinh viên cần nghỉ học các nghiên cứu khác trên thế giới: Nghiên cứu do đau trong chu kì kinh, hơn 60% sinh viên cần của Sanfillipo đưa ra đau bụng kinh là lý do phổ nghỉ nửa ngày hoặc đi muộn hoặc cần về sớm, biến nhất khiến sinh viên phải bỏ lỡ các tiết học hơn 30% sinh viên cần phải nghỉ 1 ngày, 4 và các hoạt động ở trường, có tới 20 – 40% phải trường hợp cần nghỉ 2 ngày và không ai cần nghỉ nghỉ học do đau bụng kinh, 40% xác nhận đau 3 ngày trở lên. Nghiên cứu của Al – Matouq, ĐBK bụng kinh ảnh hưởng tới sự tập trung và hiệu có thể là nguyên nhân chính dẫn tới nghỉ học và suất học tập. Theo nghiên cứu của Ngô Thị Hiếu bỏ lỡ các kì thi, có 58,2% phải nghỉ học ít nhất Hằng (2019), 92,86% sinh viên được khảo sát một buổi, 13,9% đã từng bỏ lỡ một kì thi [2]. cho rằng đau bụng kinh có ảnh hưởng tới chất Nghiên cứu của Sanfillipo đưa ra đau bụng kinh lượng cuộc sống của họ. Nghiên cứu của là lý do phổ biến nhất khiến sinh viên phải bỏ lỡ Mohamed [6] trên các học sinh trung học cho các tiết học và các hoạt động ở trường, có tới 20 thấy các hoạt động bị ảnh hưởng bới đau bụng – 40% phải nghỉ học do đau bụng kinh, 40% xác kinh gồm học tập (79%), hoạt động thường ngày nhận đau bụng kinh ảnh hưởng tới sự tập trung (75%), khả năng tập trung trong giờ học (72%), và hiệu suất học tập. 193
vietnam medical journal n02 - JANUARY - 2022 Tỉ lệ sinh viên cần sử dụng các phương pháp châm cứu, bấm huyệt, yoga, tập thể dục, chườm làm giảm đau không lớn, điều này cũng phù hợp nóng… đang được nghiên cứu và thảo luận sâu với điểm VAS trung bình của sinh viên là 4,17, hơn. Tập thể dục thường xuyên được khuyến cáo nghĩa là ở mức chịu đựng được, có thể hoặc cho tất cả các bệnh nhân đau bụng kinh không ảnh hưởng tới các hoạt động trong cuộc [12]. Hai nghiên cứu ngẫu nhiên đã chứng minh sống và không cần phải sử dụng tới thuốc giảm đau. rằng chườm nóng, uống nước nóng có tác dụng Các phương pháp được sử dụng bao gồm: tương đương với Ibuprofen [12]. Sử dụng gừng uống thuốc NSAID là phương pháp sử dụng trong 3-4 ngày đầu kinh nguyệt có tác dụng vượt nhiều nhất với 69,0%, sau đó là thuốc đông y trội hơn so với giả dược và có thể so sánh với với 20,4%, thuốc giảm co (17,7%), thuốc nội tiết NSAID. Một đánh giá gần đây đã chứng minh ít được sử dụng nhất với 3,5%. Ngoài ra, một số hiệu quả hạn chế đối với cây cỏ ba lá, dầu cá, phương pháp khác được liệt kê như bấm huyệt, dầu cá và vitamin B1, gừng, vitamin B1 và kẽm châm cứu, chườm ấm,... chiếm 7,9%. Thuốc sulfat. Các nghiên cứu nhỏ cho thấy lợi ích của chống viêm không steroid NSAID là ưu tiên sử việc bổ sung axit béo Omega-3, bổ sung vitamin dụng hàng đầu. Tuy nhiên nhược điểm là nhiều D liều cao và chế độ ăn chay ít béo. Tuy nhiên tác dụng phụ và khả năng xảy ra dung nạp việc sử dụng các phương pháp này cần được thuốc. Về thuốc NSAID được sử dụng, 74,4% nghiên cứu với sâu hơn. dùng Paracetamol để giảm bớt triệu chứng, Theo kết quả từ bảng 9, 73,5% sinh viên 25,6% dùng NSAIDs khác (12 trường hợp dùng khảo sát đồng ý rằng các phương pháp giảm đau Dolfenal, 5 trường hợp dùng Ibuprofen và 3 sử dụng có hiệu quả, Điều này có thể giải thích trường hợp không nhớ tên thuốc). do liều dùng, tần suất sử dụng, thời gian sử Bàn luận về thời gian sử dụng NSAID, có dụng, đồng thời liên quan cỡ mẫu nghiên cứu, 50,0% sinh viên sử dụng từ 3 tháng trở xuống, phương pháp đánh giá, bảng câu hỏi khảo sát và 14,1% sử dụng từ 4 – 6 tháng, 35,9% sử dụng sai số nhớ lại. Theo ACOG, hầu hết đau bụng từ 7 tháng trở lên, và việc kéo dài thời gian dùng kinh nguyên phát đều đáp ứng tốt với điều trị thuốc có thể cải thiện 27 – 35% triệu chứng đau theo kinh nghiệm bằng NSAID hoặc liệu pháp bụng kinh, tuy nhiên không đề cập tới thời gian hormon hoặc cả hai. Tuy nhiên, nếu có một số dùng bao lâu. Theo ACOG, khi một bệnh nhân trường hợp không đáp ứng với điều trị ĐBK không đáp ứng hiệu quả lâm sàng sau 3 – 6 nguyên phát hay có các triệu chứng của đau tháng điều trị, bác sĩ nên tìm hiểu các nguyên bụng kinh thứ phát thì cần đánh giá thêm. nhân gây ĐBK thứ phát và xem xét sự tuân thủ điều trị của bênh nhân. Do vậy, cần chú ý với V. KẾT LUẬN những trường hợp dùng trên 3 tháng, đặc biệt Có một tỷ lệ không nhỏ sinh viên cần phải với những trường hợp dùng NSAID trên 7 tháng nghỉ học do đau bụng kinh, đặc biệt khi có các trong nghiên cứu, cần khai thác kĩ đã có sự thăm triệu chứng đau bụng trong chu kỳ kinh và mức khám y tế hay chưa, quá trình sử dụng liên tục độ đau trong chu kỳ kinh. Các em sinh viên có hay không, và khuyến cáo sinh viên nên thăm thể dùng nhiều phương pháp giảm đau khác khám y tế. nhau, trong đó phổ biến nhất là Paracetamol, với Có thể sử dụng thuốc hormon đường uống, thời gian sử dụng đa phần là ≤ 3 tháng với hiệu đường tiêm hoặc tiêm tĩnh mạch cho những quả giảm đau sau là 73,5%. Ngoài ra, còn tồn tại người không sử dụng NSAID và có hoặc không tình trạng các em sinh viên tự ý sử dụng thuốc nhu cầu tránh thai, các thuốc hormon cũng có giảm đau khi còn chưa khám bác sĩ. Chúng tôi thể là lựa chọn tốt. Nhiều nghiên cứu đã chứng cũng ghi nhận các biện pháp giảm đau khác như minh sự cải thiện trong đau bụng kinh, nâng cao các biện pháp Y học cổ truyền với tỷ lệ thành chất lượng cuộc sống với điều trị các thuốc công khá cao. hormon theo chu kì hay kéo dài liên tục. Tuy TÀI LIỆU THAM KHẢO nhiên trong nghiên cứu này, sinh viên sử dụng 1. Amimi S. Osayande, Suarna Mehulic. thuốc nội tiết khá ít, điều này liên quan đến sự Diagnosis and Initial Management of phổ biến của thuốc, sự hiểu biết về tác dụng của Dysmenorrhea. Am Fam Physician. 2014; 89(5):341-46. thuốc và tư vấn, thăm khám của bác sĩ. NSAID 2. S. Al-Matouq, Al-Mutairi, Al-Mutairi. có thể dễ dàng mua ở các hiệu thuốc mà không Dysmenorrhea among high-school students and its cần có đơn thuốc, trong khi thuốc hormon cần associated factors in Kuwait. BMC Pediatr 2019; được tư vấn của bác sĩ. 80(5):1-12. 3. Burnett MA, Antao V Black A, Feldman K, Các phương pháp dùng nhiệt, thuốc đông y, 194
TẠP CHÍ Y HỌC VIỆT NAM TẬP 510 - THÁNG 1 - SỐ 2 -2022 Grenville A, Lea R. Prevalence of primary Arabia. J Egypt Public Health Assoc. 2016; dysmenorrhea in Canada. J Obstet Gynaecol Can. 91(3):115-19. 2005; 27(8):765-70. 7. Pembe AB, Ndolele NT. Dysmenorrhoea and 4. Pitts MK, Ferris JA, Smith AM, Shelley JM, et coping strategies among secondary school al. Prevalence and correlates of three types of adolescents in Ilala District, Tanzania. East Afr J pelvic pain in a nationally representative sample of Public Health. 2011; 8(3):232-36. Australian women. Med J Aust. 2008; 189(3):138-43. 8. Banikarim C, Chacko MR, Kelder SH. 5. Ngô Thị Hiếu Hằng, Bùi Phạm Minh Mẫn. Prevalence and impact of dysmenorrhea on Đánh giá hiệu quả giảm đau bằng phương pháp Hispanic female adolescents. Arch Pediatr Adolesc nhĩ châm ở các huyệt tử cung, nội tiết, giao cảm, Med. 2000; 154(12):1226-29. gan, bụng trên bệnh nhân đau bụng kinh. Tạp chí 9. Zannoni L, Giorgi M, Spagnolo E, Montanari Khoa học và Công nghệ. 2019; 61(12):5-8. G, Villa G, Seracchioli R. Dysmenorrhea, 6. Alshaibany AS, Abd El-Mawgod MM1, Al- absenteeism from school, and symptoms Anazi AM. Epidemiology of dysmenorrhea among suspicious for endometriosis in adolescents. J secondary-school students in Northern Saudi Pediatr Adolesc Gynecol. 2014; 27258-265. BÁO CÁO CA LÂM SÀNG: CHẢY MÁU ĐƯỜNG MẬT DO SỎI Ở BỆNH NHÂN MẮC BỆNH CAROLI Nguyễn Thành Luân, Nguyễn Minh Tuấn, Lê Văn Thực Nguyễn Tiến Mạnh, Trần Nam Long, Nguyễn Đình Hợp, Lò Đức Thành. TÓM TẮT be quick and effective. Conclusion: Hemobilia/ Intrahepatic Stones in Caroli’s disease is 47 Bệnh Caroli là một bệnh bẩm sinh hiếm gặp về uncommon on synchronously or metachronously. gan, đặc trưng bởi sự giãn nở của đường mật trong Open parenchymal hepatic remove stone, hemostasis, gan. Biến chứng hay gặp của bệnh Caroli là sỏi trong cyst drainage along with kerh drainage are a surgical gan. Với sự có mặt của sỏi trong gan dẫn đến ứ mật, treatment method with good results. làm tăng nguy cơ viêm đường mật, từ đó gây biến chứng chảy máu đường mật, với các biểu hiện lâm I. ĐẶT VẤN ĐỀ sàng về xuất huyết tiêu hóa cao, diễn biến nặng thì có thể gây mất máu cấp, có thể gây tử vong nếu không Giãn đường mật trong gan bẩm sinh được báo được chẩn đoán và điều trị kịp thời. Do vậy chẩn đoán cáo lần đầu tiên vào năm 1958 bởi Jacques Caroli và xử trí chảy máu đường mật trong gan cần nhanh nên còn được gọi là bệnh Caroli, là một bệnh bẩm chóng, hiệu quả. Mục tiêu: Chúng tôi báo cáo những sinh hiếm gặp về gan đặc trưng bởi sự giãn nở thông tin về lâm sàng và bệnh học của trường hợp của đường mật trong gan [1]. Một trong số những chảy máu đường mật trong gan trên nền bệnh nhân biến chứng hay gặp của bệnh Caroli là sỏi trong mang bệnh Caroli, sỏi đường mật trong gan và tổng quan y văn có liên quan đến trường hợp hiếm gặp này. gan, chiếm tỉ lệ cao (15 – 30%), sỏi đường mật ở nước ta mà chủ yếu là sỏi bilirubin [1] [2]. Với sự SUMMARY góp mặt của sỏi trong gan có thể dẫn đến ứ mật, HEMOBILIA BY INTRAHEPATIC STONES IN làm tăng nguy cơ viêm đường mật, từ đó gây nên CAROLI’S DISEASE: A CASE REPORT biến chứng chảy máu đường mật [3]. Caroli’s disease is a rare congenital disease of the Chảy máu đường mật là tồn tại một sự thông liver characterized by cystic dilation of the intrahepatic thương bất thường giữa một mạch máu của hệ bile duct. The most common complication of Caroli's disease is stones in the liver. With the presence of thống mạch trong gan với hệ thống đường mật. stones in the liver can lead to cholestasis, increasing Bệnh thường có biểu hiện đau bụng, xuất huyết the risk of cholangitis, thereby causing biliary bleeding tiêu hóa trên và vàng da [4]. Nguyên nhân gây complications. With clinical manifestations of high chảy máu đường mật thường do sỏi hoặc sự giãn gastrointestinal bleeding, severe can cause acute quá mức của đường mật làm rách tại vị trí chia blood loss, the disease can be fatal if not diagnosed and treated promptly. Therefore, the diagnosis and nhánh của đường mật. Chảy máu đường mật có treatment of intrahepatic biliary tract bleeding need to thể gây tử vong nếu không được chẩn đoán và điều trị kịp thời [5]. Trên nền của bệnh nhân mắc chứng bệnh *Bệnh viện 198 Caroli thì chảy máu đường mật càng trở nên nguy Chịu trách nhiệm chính: Nguyễn Thành Luân hiểm. Ngày 07/10/2021 tại Bệnh viện 19.8 chúng Email: drluanbv198@gmail.com tôi điều trị phẫu thuật thành công đã một trường Ngày nhận bài: 9.11.2021 Ngày phản biện khoa học: 24.12.2021 hợp sau khi được chẩn đoán chảy máu đường mật Ngày duyệt bài: 10.01.2022 trong gan/sỏi đường mật trong gan – Caroli. 195