NGHIÊN CỨU KHOA HỌC KIẾN THỨC, THÁI ĐỘ VÀ THỰC HÀNH PHÒNG CHỐNG NHIỄM KHUẨN ĐƯỜNG SINH SẢN CỦA SINH VIÊN NĂM THỨ NHẤT TRƯỜNG CAO ĐẲNG Y TẾ HÀ ĐÔNG KNOWLEDGE, ATTITUDE, PRACTICE FOR REPRODUCTIVE TRACT INFECTIONS OF THE FIRST YEAR STUDENTS AT HA DONG MEDICAL COLLEGE LƯU THỊ THỦY1, LƯU TUYẾT MINH2 TÓM TẮT pregnancy complications. This study aimed to Nhiễm khuẩn đường sinh sản là một vấn đề describe knowledge, attitudes and practices of sức khỏe cộng đồng thường gặp, ảnh hưởng đến first-year students. chất lượng cuộc sống và gây ra bệnh tật nghiêm Methods: A cross-sectional descriptive study trọng. Nhiễm khuẩn đường sinh sản có tác động was conducted on 487 first-year students at Ha trực tiếp đến sức khỏe sinh sản có thể gây vô Dong Medical College in 2019. sinh, ung thư và biến chứng thai kỳ. Results: 30.2% of students had adequate Mục tiêu: Mô tả kiến thức, thái độ, thực hành knowledge; 53.6% had expected attitudes and phòng chống nhiễm khuẩn đường sinh sản của sinh 88.9% had good practice in terms of preventing viên năm thứ nhất trường Cao đẳng Y tế Hà Đông. from reproductive tract infection. Conclusions: Phương pháp: Nghiên cứu mô tả cắt ngang The percentage of students having adequate được thực hiện trên 487 sinh viên năm thứ nhất knowledge was low which implies that there is trường Cao đẳng Y tế Hà Đông năm 2019. a need in improving knowledge of reproductive tract infections in the nursing curriculum in order Kết quả: Kết quả nghiên cứu cho thấy 30,2% to enhance students’ prevention knowledge for sinh viên có kiến thức đạt; 53,6% sinh viên có thái their self-care and patient education. độ đạt và 88,9% sinh viên có thực hành đạt về phòng chống nhiễm khuẩn đường sinh sản. Keywords: Knowledge, attitude, practice, reproductive tract infections Kết luận: Tỷ lệ sinh viên có điểm kiến thức đạt còn thấp cho thấy cần tập trung hơn vào nội dung này trong chương trình giảng dạy để sinh 1. ĐẶT VẤN ĐỀ viên được trang bị kiến thức phòng bệnh cho bản Nhiễm khuẩn đường sinh sản do nhiều nguyên thân, và giáo dục sức khỏe cho người bệnh khi nhân bao gồm mầm bệnh lây truyền qua đường hành nghề. tình dục, nhiễm khuẩn nội sinh và các nhiễm Từ khóa: Kiến thức, thái độ, thực hành, nhiễm khuẩn do thủ thuật y tế không vô khuẩn. Tác khuẩn đường sinh sản. nhân gây bệnh gây ra các triệu chứng liên quan tới đường sinh dục như âm đạo, âm hộ, tử cung, vòi trứng, và dương vật [2]. Nhiễm khuẩn đường ABSTRACT sinh sản là một vấn đề sức khỏe cộng đồng trên Reproductive tract infection is a common toàn thế giới, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc public health problem that has an effect on quality sống tình dục, gây ra bệnh tật nghiêm trọng như of life and causes serious diseases. Reproductive ung thư, vô sinh [6]. Trên toàn cầu, hơn 1 triệu tract infection has a direct impact on reproductive ca nhiễm khuẩn qua đường tình dục xảy ra mỗi health that can cause infertility, cancer and ngày. Theo báo cáo của Tổ chức Y tế thế giới 1. Giảng viên trường Cao đẳng Y tế Hà Đông, ước tính toàn cầu năm 2016, có khoảng 376 triệu ca nhiễm mới do chlamydia, lậu, giang mai và ĐT: 0902046806 Email: thuy.luu.09@gmail.com trichomona, trong đó thanh niên chiếm hơn một 2. Giảng viên khoa Điều dưỡng - Hộ sinh - Đại học Y Hà Nội nửa số ca bệnh lây truyền qua đường tình dục Ngày nhận bài phản biện: 29/5/2020 mắc mới hàng năm [5]. Sinh viên trường Cao Ngày trả bài phản biện: 18/6/2020 đẳng Y tế Hà Đông với vai trò là cán bộ y tế tương Ngày chấp thuận đăng bài: 12/8/2020 lai cần có kiến thức, kỹ năng về sức khỏe sinh sản để phòng tránh cho bản thân và giáo dục sức 16
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC khỏe cộng đồng. Do vậy, nghiên cứu được tiến + Sinh viên có kiến thức không đạt khi có tổng hành để đánh giá kiến thức, thái độ, thực hành điểm kiến thức < 31. phòng chống nhiễm khuẩn đường sinh sản trên - Phần thái độ 12 câu: Nghiên cứu đo lường sinh viên với mục tiêu: mô tả kiến thức, thái độ, thái độ của sinh viên về nhiễm khuẩn đường sinh thực hành phòng chống nhiễm khuẩn đường sinh sản.Thang đo thái độ được sử dụng là thang sản (NKĐSS) của sinh viên năm thứ nhất, trường Likert Scale, chia làm 5 mức độ. Mức hoàn toàn Cao đẳng Y tế Hà Đông. đồng ý 5 điểm, đồng ý là 4 điểm, mức không nhớ/ không biết/không có ý kiến gì là 3 điểm, không 2. ĐỐI TƯỢNG VÀ PHƯƠNG PHÁP đồng ý 2 điểm và hoàn toàn không đồng ý là 1 điểm. Trong mỗi câu tối đa 5 điểm, gộp những cá 2.1. Đối tượng nghiên cứu thể được 5 và 4 điểm vào nhóm thái độ đạt, nhóm Nghiên cứu mô tả cắt ngang được thực hiện trên còn lại thuộc nhóm thái độ không đạt. sinh viên cao đẳng chính quy năm thứ nhất trường + Sinh viên có thái độ đạt khi có tổng số điểm Cao đẳng Y tế Hà Đông thỏa mãn tiêu chuẩn: thái độ ≥ 48. - Học viên có mặt tại thời điểm thu thập số liệu + Sinh viên có thái độ không đạt khi có tổng từ 8/2019 - 9/2019. điểm thái độ < 48. - Đồng ý tham gia nghiên cứu. - Phần thực hành: có 12 câu tương ứng thang - Tổ chức thu thập số liệu thông qua bộ câu điểm từ 0 đến 12 điểm hỏi đã thiết kế sẵn. + Sinh viên có thực hành đạt khi có tổng số 2.2. Cỡ mẫu và chọn mẫu điểm thực hành ≥ 6. Phương pháp chọn mẫu nghiên cứu dựa vào + Sinh viên có thực hành không đạt khi có công thức ước tính một tỷ lệ tổng điểm thực hành < 6. 2.4. Phân tích số liệu Tất cả các dữ liệu được xử lý bằng phần mềm SPSS.20 với p < 0,05 có ý nghĩa thống kê. Thuật n: Cỡ mẫu tối thiểu cần cho nghiên cứu toán mô tả được sử dụng sau khi số liệu được p: Theo nghiên cứu trước tỷ lệ học sinh có kiểm tra và làm sạch. Áp dụng phương pháp thực hành tốt về bệnh NKĐSS là 26,9 %[3] phân tích mô tả, bao gồm tính tỷ lệ phần trăm hoặc điểm trung bình. d: Khoảng sai lệch mong muốn là 4% 2.5. Đạo đức trong nghiên cứu Theo công thức tính cỡ mẫu trên, ta được kết quả là 473 sinh viên. Mục đích và ý nghĩa của nghiên cứu được thông báo rõ ràng với đối tượng nghiên cứu. Tất Tổng số sinh viên cao đẳng chính quy năm cả những thông tin cá nhân của sinh viên đều thứ nhất gồm 487 sinh viên nên chúng tôi chọn tất được bảo mật. Nghiên cứu đã được Hội đồng cả 487 sinh viên vào trong nghiên cứu. Đạo đức trường Đại học Y Hà Nội và trường Cao 2.3. Công cụ thu thập số liệu đẳng Y tế Hà Đông thông qua. Thu thập số liệu bằng bộ câu hỏi dựa trên các tổng quan tài liệu gồm gồm 4 phần. Phần 3. KẾT QUẢ NGHIÊN CỨU 1: Thông tin chung của sinh viên (tuổi, giới, tôn 3.1. Kiến thức của sinh viên về các bệnh giáo); Phần 2: Kiến thức về phòng nhiễm khuẩn nhiễm khuẩn đường sinh sản đường sinh sản; Phần 3: Thái độ về phòng chống nhiễm khuẩn đường sinh sản; Phần 4: Thực hành về phòng chống nhiễm khuẩn đường sinh sản. - Phần kiến thức: Có 20 câu hỏi (đa số câu hỏi có nhiều lựa chọn đúng: mỗi lựa chọn đúng được 1 điểm), do vậy 20 câu tương ứng với thang điểm kiến thức được áp dụng là 0 - 62 điểm. + Sinh viên có kiến thức đạt khi có tổng số Biểu đồ 1. Tỷ lệ sinh viên kể được tên các điểm kiến thức ≥ 31. bệnh nhiễm khuẩn đường sinh sản 17
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC Có tới 174 sinh viên (35,7%) không kể tên được bất kỳ một bệnh nào của nhiễm khuẩn đường sinh sản. Bệnh lậu, bệnh giang mai và sùi mào gà được sinh viên kể đến nhiều nhất lần lượt là 50,1%, 46,2%, 36,1%. Bảng 1. Tỷ lệ sinh viên nêu được hành vi Biểu đồ 2. Tỷ lệ sinh viên quan tâm tới bản nguy cơ dẫn tới NKĐSS và các biện thân có mắc NKĐSS pháp phòng NKĐSS (N = 487) Tỷ lệ sinh viên đồng ý và hoàn toàn đồng ý quan điểm quan tâm tới bản thân có bị mắc nhiễm Số Tỷ lệ khuẩn đường sinh sản và quan tâm tới việc phòng Stt Kiến thức lượng (%) tránh nhiễm khuẩn đường sinh sản rất cao, chiếm (n) lần lượt 88,9% và 92,2%. Rất nhiều sinh viên 1 Hành vi nguy cơ dẫn tới NKĐSS muốn tìm hiểu thông tin về nhiễm khuẩn đường 0. Không kể tên được hành vi nào 158 32,4 sinh sản cũng như mong muốn tham gia lớp học 1. Không vệ sinh sinh dục hàng ngày 281 18,1 về nhiễm khuẩn đường sinh sản (92% và 86,3%). 2. Vệ sinh thời kỳ kinh nguyệt kém 220 66,5 3. Không vệ sinh sinh dục trước khi QHTD 165 33,9 3.3. Thực hành của sinh viên với các bệnh 4. Không vệ sinh sinh dục sau khi QHTD 155 31,8 nhiễm khuẩn đường sinh sản 5. Không dùng nước sạch để vệ sinh sinh dục 66 13,6 6. Phơi đồ lót nơi thiếu ánh nắng 41 8,4 7. Không dùng BCS khi QHTD 123 25,3 8. QHTD với nhiều người 171 35,1 2 Các biện pháp phòng NKĐSS 0. Không kể tên được biện pháp phòng nào 183 37,6 1. Vệ sinh sinh dục hàng ngày 265 54,4 2. Vệ sinh thời kỳ kinh nguyệt tốt 232 47,6 Biểu đồ 3. Tỷ lệ sinh viên lựa chọn cách xử lý 3. Vệ sinh sinh dục trước khi QHTD 191 39,2 nếu mắc NKĐSS 4. Vệ sinh sinh dục sau khi QHTD 163 33,5 5. Dùng nước sạch để vệ sinh sinh dục 66 13,6 Đa phần sinh viên lựa chọn nói cho bố mẹ và 6. Phơi đồ lót nơi có ánh nắng 35 7,2 đi khám nếu mắc NKĐSS (52,6% và 47,6%). 7. Dùng BCS khi QHTD 158 32,4 8. Không QHTD với nhiều người 143 29,4 Có 32,4 % sinh viên không nêu được bất kỳ hành vi nguy cơ nào và 37,6% sinh viên không kể tên được biện pháp phòng nào. 3.2. Thái độ của sinh viên với các bệnh nhiễm khuẩn đường sinh sản Bảng 2. Thái độ về cảm giác xấu hổ khi đi mua Biểu đồ 4. Tỷ lệ kiến thức, thái độ, thực hành đạt của sinh viên bao cao su và khi bản thân mắc nhiễm Tỷ lệ sinh viên có kiến thức đạt ở mức thấp khuẩn đường sinh sản (N = 487) (30,2%), thái độ đạt ở mức trung bình (53,6%), Số lượng Tỷ lệ thực hành đạt ở mức cao (88,9%). Stt Thái độ (n) (%) 1 Nếu bản thân mắc hoặc khi nói về NKĐSS 136 27,9 4. BÀN LUẬN 2 Nếu phải đi mua bao cao su 173 35,5 4.1. Tỷ lệ sinh viên biết được các bệnh Sinh viên cảm thấy xấu hổ nếu bản thân mắc nhiễm khuẩn đường sinh sản hoặc nói tới NKĐSS và nếu phải đi mua bao cao Kết quả nghiên cứu cho thấy, tỷ lệ sinh viên su lần lượt là 27,9% và 35,5%. biết đến các bệnh nhiễm khuẩn đường sinh sản 18
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC liên quan tới bệnh lây truyền qua đường tình dục sinh sản được sinh viên kể đến rất ít. Một số hành cao hơn so với tỷ lệ sinh viên biết đến nhiễm vi nguy cơ được kể đến rất ít như không vệ sinh khuẩn liên quan tới các yếu tố nội sinh. Cụ thể, bộ phận sinh dục trước khi quan hệ (33,9%), dựa vào biểu đồ 4 cho thấy các bệnh lây truyền không vệ sinh bộ phận sinh dục sau khi quan hệ qua đường tình dục được kể đến nhiều nhất bao (31,8%), không dùng bao cao su khi quan hệ tình gồm lậu, giang mai và sùi mào gà với tỷ lệ lần lượt là 50,1%; 46,2%; và 36,1%. Kết quả phù dục (25,3%). Hai hành vi nguy cơ được kể đến hợp với nghiên cứu của Đỗ Đức Văn, tỷ lệ kể tên ít nhất là không dùng nước sạch để vệ sinh bộ lậu và giang mai là 36,8% và 52,5% [3]. Điều này phận sinh dục và phơi đồ lót nơi thiếu ánh nắng cho thấy việc tuyên truyền, truyền thông giáo dục với tỷ lệ lần lượt là 13,6% và 8,4%. Có tới 32,4% sức khỏe cần chú trọng hơn tới các bệnh nhiễm sinh viên không nêu được hành vi nguy cơ nào. khuẩn đường sinh sản liên quan tới các yếu tố Các biện pháp phòng tránh được nhắc tới rất ít nội sinh. như không vệ sinh bộ phận sinh dục trước khi 4.2. Thái độ sinh viên về vấn đề quan tâm quan hệ (39,2 %), không vệ sinh bộ phận sinh tới cách phòng tránh nhiễm khuẩn đường dục sau khi quan hệ (33,5%), dùng nước sạch sinh sản của bản thân để vệ sinh bộ phận sinh dục (13,6%), phơi đồ lót Đa phần sinh viên có thái độ quan tâm tới việc nơi có ánh nắng (7,2%). Có tới 37,6% sinh viên bản thân có mắc nhiễm khuẩn đường sinh sản không nêu được biện pháp phòng nào. Vì vậy, khi (88,9%) và quan tâm tới việc phòng tránh nhiễm cung cấp kiến thức cho sinh viên cần chú trọng khuẩn đường sinh sản (92,2%). Đa số sinh viên hơn nữa tới các yếu tố nguy cơ và các biện pháp cho rằng sinh viên nên tìm hiểu thông tin về phòng tránh nhiễm khuẩn đường sinh sản. So với nhiễm khuẩn đường sinh sản (92%). Và rất nhiều các nghiên cứu khác, sinh viên có kiến thức đạt sinh viên mong muốn tham gia lớp học về nhiễm (30,2%) cao hơn một số nghiên cứu khác ở Việt khuẩn đường sinh sản. Kết quả cho thấy sinh Nam [4]. Điều này có thể do sự khác nhau về viên có thái độ tích cực quan tâm tới bản thân nhóm tuổi, giới tính, địa điểm nghiên cứu (thành có mắc nhiễm khuẩn đường sinh sản hay không thị, nông thôn, thị trấn) và phương pháp thu thập và mong muốn được bổ sung thêm kiến thức về số liệu (phỏng vấn trực tiếp, phát bộ câu hỏi tự nhiễm khuẩn đường sinh sản. Điều này cho thấy điền hoặc lựa chọn các đáp án cho sẵn) cũng có sinh viên đã có thái độ cởi mở hơn trong vấn đề tìm hiểu thông tin nhiễm khuẩn đường sinh sản. thể dẫn tới kết quả khác nhau. 4.3. Tỷ lệ sinh viên lựa chọn cách xử lý khi Tỷ lệ sinh viên có thái độ đúng với các vấn mắc NKĐSS đề liên quan tới nhiễm khuẩn đường sinh sản ở mức trung bình (53,6%). Không ít sinh viên cảm Đa phần sinh viên lựa chọn nói với bố mẹ thấy ngại và xấu hổ khi phải đi mua bao cao su hoặc đi khám nếu bản thân mắc nhiễm khuẩn đường sinh sản, tỷ lệ lần lượt là 52,6% và 47,6%. (27,9%) và nếu bản thân mắc hoặc nói chuyện về Kết quả này hoàn toàn phù hợp với nghiên cứu nhiễm khuẩn đường sinh sản (35,5%). Tỷ lệ này của Lưu Thị Kim Oanh [2]. Nhiễm khuẩn sinh sản thấp hơn với kết quả nghiên cứu của Lưu Thị Kim là vấn đề sức khỏe cộng đồng, người nhiễm chỉ Oanh thực hiện trên học sinh trung học cơ sở và vào viện khi có tình trạng nặng hơn, vì vậy cần phổ thông cho thấy tỷ lệ cảm thấy xấu hổ nếu bản nâng cao giáo dục cộng đồng về phòng nhiễm thân mắc bệnh là 58,6% [2]. Tuy vậy, kết quả cho khuẩn đường sinh sản, đặc biệt cho lứa tuổi vị thấy sinh viên vẫn ngại chia sẻ nếu mắc nhiễm thành viên và thanh niên. khuẩn đường sinh sản. 4.4. Kiến thức, thái độ, thực hành đạt Nhìn chung, tỷ lệ sinh viên có lựa chọn thực của sinh viên về phòng chống nhiễm khuẩn hành đạt chiếm tỷ lệ cao (88,9%). Kết quả này đường sinh sản cao hơn rất nhiều kết quả nghiên cứu của Lưu Nhìn chung, sinh viên có kiến thức đạt ở mức Thị Kim Oanh (26,9%) [2] và cao hơn kết quả thấp (30,2%). Trong đó, các hành vi nguy cơ và nghiên cứu của Phan Thị Hương (61,6%) [1]. Tuy các biện pháp phòng chống nhiễm khuẩn đường vậy, kết quả thu được từ bộ câu hỏi tự điền không 19
NGHIÊN CỨU KHOA HỌC loại trừ sai số do sinh viên xấu hổ và có xu hướng lựa chọn các đáp án được kỳ vọng. 5. KẾT LUẬN, KHUYẾN NGHỊ Tỷ lệ sinh viên có kiến thức đạt ở mức thấp (30,2%), thái độ đạt ở mức trung bình (53,6%), lựa chọn thực hành đạt ở mức cao (88,9%). Nghiên cứu này cho thấy cần tăng cường hơn công tác giáo dục về phòng chống nhiễm khuẩn đường sinh sản, bệnh lây truyền qua đường tình dục. Phối hợp với các tổ chức xã hội, đoàn thể tăng cường các hoạt động, hình thức tuyên truyền về phòng chống nhiễm khuẩn đường sinh sản như báo, tờ rơi, các cuộc thi nhằm nâng cao nhận thức của sinh viên. Chú trọng tới các bệnh nhiễm khuẩn đường sinh sản liên quan tới các yếu tố nội sinh, các hành vi nguy cơ và các biện pháp phòng tránh nhiễm khuẩn đường sản. TÀI LIỆU THAM KHẢO 1. Phan Thị Hương (2011). Kiến thức, thái độ, thực hành và một số yếu tố liên quan đến nhiễm khuẩn đường sinh sản của phụ nữ 18-49 tuổi di cư lao động tự do tại phường Phúc Xá, Ba Đình, Hà Nội năm 2011, Luận văn Thạc sỹ Y tế công cộng, Đại học Y tế công cộng, Hà Nội. 2. Lưu Thị Kim Oanh (2015). Hiệu quả can thiệp thay đổi kiến thức, thái độ, thực hành phòng chống nhiễm khuẩn đường sinh sản ở học sinh tuổi vị thành niên tại huyện Kim Bảng, Hà Nam năm 2015, Luận án Tiến sĩ Y tế công cộng, Viện Vệ sinh dịch tế Trung ương, Hà Nội. 3. Đỗ Đức Văn (2013). Nghiên cứu kiến thức, thái độ, thực hành về tránh thai và bệnh lây truyền qua đường tình dục ở học sinh trung học phổ thông thành phố Hải Dương năm 2013, Luận văn Thạc sỹ Y học, Đại học Y Hà Nội, Hà Nội. 4. Glasier A., Gülmezoglu A. M., Schmid (2016). Sexual and reproductive health: a matter of life and death, 368(9547), 1595-1607. 5. WHO (2016). Who guidelines for the treatment of treponema pallidum (syphilis). From https://www.who.int/reproductivehealth/ publications/rtis/syphilis-treatment-guidelines/en/ 6. WHO (2018). Report on global sexually transmitted infection surveillance. From https:// www.who.int/reproductivehealth/publications/ stissurveillance-2018/en/ 20